15.11.13

Ομήρου Οδυσσέως Ιλιάδα;

Το ερώτημα 
Αφού έγραψα για την Οδύσσεια, είπα να περάσω και μία την Ιλιάδα. Η υπόθεση που μου γεννήθηκε (για αυτό και τη διάβασα βασικά) είναι ότι αν έγραψε ο Οδυσσέας την Οδύσσεια, ποιος θα έγραψε και την Ιλιάδα; μα φυσικά ο ίδιος. Ξεκίνησα την ανάγνωση λοιπόν από τη Μετάφραση του Καζαντζάκη- Κακριδή που τους πήρε 14 χρόνια (!!!). Εμένα ευτυχώς μου πήρε λίγα βράδια.

Η ειδική σχέση του Οδυσσέα με τους θεούς 
Ο Οδυσσέας κάνει από την αρχή αισθητή το ρόλο και την παρουσία του στη ραψωδία Α 311 όπου κυβερνά το καράβι που μεταφέρει τη Χρυσηίδα πίσω στον πατέρα της Χρύση, μετά το λοιμό που έριξε ο Απόλλωνας στους Αχαιούς να τους τιμωρήσει (Χρυση-ίδα).

[Μη ξεχνάμε ότι η Ιλιάδα αυτό διαπραγματεύται την οργή - μηνιν- του Αχιλλέα (ο Ἀχιλλεύς  «ἄχος» (αρσ.) (θλίψη, πόνος) και το «ἴλλω» (περιπλανιέμαι, τριγυρνώ) δηλαδή "αυτός που τριγυρίζει θλιμμένος". ή «ἄχος» και το «λεώς» (λαός), δηλαδή "αυτός που προκαλεί θλίψη ή και πόνο στο λαό", δηλαδή στους εχθρούς.) μετά από το περιστατικό που ο Αγαμέμνονας του πήρε την Βρισηίδα αφού έδωσε τη Χρυσηίδα πίσω. Γκομενοδουλειές και εγωισμοί η φάση δηλαδή.] 

Στη Β 169 αναφέρεται ότι η Αθηνά που κατεβαίνει από τον Όλυμπο με οδηγία της Ήρας να στείλει τους Αχαιούς στα καράβια, βρίσκει τον Οδυσσέα πρώτο στα καράβια. Η σχέση του με την Αθηνά  είναι φανερή και στην Ιλιάδα. Στη συνέχεια της Β αναφέρεται η επίθεση του στο Θερσίτη που αυθαδίαζε και στο τέλος τον δέρνει με το χρυσό ραβδί του (Β 244-265). Οι γύρω του γελούσαν που τον έδειρε και μπορούμε να πούμε ότι το ευχαριστήθηκαν.

Στον κατάλογο των πλοίων ο Οδυσσέας αναφέρεται με 12 πλοία, μεσαίο βασίλειο, με κόκκινο χρώμα.

Αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἦγε Κεφαλλῆνας μεγαθύμους, 
οἵ ῥ᾽ Ἰθάκην εἶχον καὶ Νήριτον εἰνοσίφυλλον 
καὶ Κροκύλει᾽ ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα τρηχεῖαν,
οἵ τε Ζάκυνθον ἔχον ἠδ᾽ οἳ Σάμον ἀμφενέμοντο,  
635 οἵ τ᾽ ἤπειρον ἔχον ἠδ᾽ ἀντιπέραι᾽ ἐνέμοντο· 
τῶν μὲν Ὀδυσσεὺς ἦρχε Διὶ μῆτιν ἀτάλαντος·
τῷ δ᾽ ἅμα νῆες ἕποντο δυώδεκα μιλτοπάρῃοι. 


και η μετάφραση 
 Ο Οδυσσέας πάλι οδηγούσε τους γενναίους Κεφαλλήνες, που είχαν την Ιθάκη και το πυκνόφυλλο Νήριτο, και ζούσαν στα Κροκύλεια και στην τραχιά Αιγίλιπα, και αυτούς που είχαν τη Ζάκυνθο και αυτούς που κατοικούσαν στη Σάμο, και αυτούς που είχαν τη στεριά και αυτούς που κατοικούσαν αντίπερα. Σ᾿ αυτούς αρχηγός ήταν ο Οδυσσέας ο ίσος με το Δία στη σύνεση, και μαζί μ᾿ αυτόν ακολουθούσαν δώδεκα καράβια με κοκκινοβαμμένα τα πλευρά τους.

Περιγραφή του ίδιου του Οδυσσέα 
Στη Γ 191 ο Οδυσσέας όπως τους βλέπει η Ελένη και ο Πρίαμος περιγράφεται ως κοντύτερος από τον Αγαμέμνονα αλλά και με πλάτες και στήθος, ενώ επιθεωρεί το στρατό. Ο φίλος του Πρίαμου Αντήνορας ακούγοντάς τη αναφέρει ότι ο Οδυσσέας και ο Μενέλαος είχαν μιλήσει σε μία σύναξη των Τρώων παλιότερα και ότι ο Οδυσσέας ήταν πιο αρχοντικός από το Μενέλαο. Αναφέρει ότι ο Μενέλαος ήταν μεν νεότερος από τον Οδυσσέα αλλά ότι αν και ο Οδυσσέας στεκόταν τελείως ακίνητος, και τον πέρναγες για χαζό, όταν μιλούσε τα λόγια του ήταν πυκνά σαν τις νιφάδες του χιονιού, τονίζοντας την ευφράδεια λόγου του, όπως φυσικά και στην Οδύσσεια. Η αναφορά κρατάει ως το στίχο 224.

Ο Οδυσσέας στη μάχη 
Στη Δ (335- 365) αναφέρεται ένα περιστατικό που ο Οδυσσέας δεν είχε μπει στη μάχη και του την είπε ο Αγαμέμνονας και ο Οδυσσέας του απάντησε και ο Αγαμέμνονας πήρε το λόγο του πίσω, δείχνοντας το σεβασμό, σε αντίθεση με τον Αχιλλέα, αφού ο Αγαμέμνονας δε σέβονταν και κανέναν ιδιαίτερα.
Στη Δ 490 περιγράφεται ότι σκοτώνεται ένας σύντροφος του Οδυσσέα ο Λευκός, με κονταριά στα
Ο Διομήδης και ο Γλαύκος
ανταλλάσσουν δώρα 
αχαμνά και ο Οδυσσέας σκοτώνει το νόθο γιο του Πρίαμου το Δημοκόοντα με το δικό του κοντάρι.
Η Ε είναι γενικά αφιερωμένη στο Διομήδη, έναν άνθρωπο που ο Οδυσσέας τα πήγαινε πολύ καλά και προστάτευε επίσης η θεά Αθηνά. Στο 670 ο Οδυσσέας σκοτώνει Λυκιώτες επειδή τσαντίστηκε που είδε νεκρό τον Τληπόλεμο από τον Σαρπηδόνα.
Στην Η έχουμε τη μονομαχία του Έκτορα με τον Αίαντα, όπου οι τοπ Αχαιοί (και ο Οδυσσέας εννοείται) προσφέρονται να μονομαχήσουν με τον Έκτορα και ρίχνουν κλήρο (ο Νέστορας) για το ποιος θα τον πολεμήσει και το κείμενο αφήνει να εννοηθεί ότι ήταν στημένο να κληρωθεί ο Αίαντας (Αἴας < αἰάζω (αναστενάζω, θρηνώ), "αυτός που θρηνεί"). Ισόπαλη η μονομαχία και αντάλλαξαν δώρα. 

Ο Οδυσσέας εκτελεί ειδικές αποστολές 
Εκτός από την αγορά των Τρώων και την αποστολή της Χρυσηίδας στον πατέρα της, ο Οδυσσέας είναι αυτό που λέμε στο μπάσκετ all around player. Κάνει τα πάντα. 
Στη Ι λοιπόν ο Οδυσσέας (169) πάει μαζί με τον Φοίνικα και τον Αίαντα αντιπρόσωποι στον Αχιλλέα να τον πείσουν να έρθει στη μάχη, μιας που στη Θ οι Αχαιοί τον ήπιαν με θέλημα το Δία που ικανοποιεί τη μήνι του Αχιλλέα (έστειλε τη μάνα του στο Δία αυτός). Στο 180 πάλι φαίνεται ο ειδικός ρόλος του Οδυσσέα αφού ο Νέστορας του γνέφει ιδιαιτέρως.

Κάτι άσχετο στην Ι: ο δάσκαλος του Αχιλλέα Φοίνικας αναφέρει στο 447 ότι έφυγε από την Ελλάδα - που σημαίνει τη Στερεά Ελλάδα. Στο 478 την αναφέρει πάλι ότι τη διασχίζει για να φτάσει στη Φθία (από την Ευρυτανία που τον είχε κάνει ο Πηλέας βασιλιά στους Δόλοπες? το διάβασα στη wikipedia αυτό). Στον 657 όταν έφυγαν αναφέρεται ότι ο Οδυσσέας προηγούνταν του Αίαντα που γύρισαν πίσω. Δε μιλούσαν μεταξύ τους; ποιος ξέρει.

Στην Κ ο Διομήδης και ο Οδυσσέας μπήκαν μέσα στην Τροία, αφού συζητούσαν οι Αχαιοί για δολιοφθορά στους Τρώες και ήθελε να πάει ο Διομήδης.

ἤθελε δ᾽ ὁ τλήμων Ὀδυσεὺς καταδῦναι ὅμιλον 
Τρώων· αἰεὶ γάρ οἱ ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἐτόλμα. 

δηλαδή (231-232) ψηνόταν ο άνθρωπος
και το 'θελε κι ο καρτερόψυχος κρυφά Οδυσσέας στ᾿ ασκέρι 
των Τρωών να μπει᾿ τι πάντα ορέγουνταν τον κίντυνο η καρδιά του.

Ο Διομήδης επέλεξε σύντροφο τον Οδυσσέα (πάλι τον ξεχωρίζει το έπος) και περιγράφεται και ο εξοπλισμός τους αναλυτικά αρκετά στη συνέχεια, και το κράνος του Οδυσσέα (261).

Οι Τρώες είχαν στείλει το Δόλωνα, που οι 2 τους τον αντιλήφθηκαν. Αφού κρύφτηκαν έπιασαν το Δόλωνα και στην ανάκριση
τὸν δ᾽ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς· Αχνογελώντας ο πολύτεχνος του απάντησε Οδυσσέας

Τώρα αν λέγαμε ότι κάποιος τον πήρε φωτογραφία; Εύκολα. 

Μενέλαος και Πάτροκλος
Άλλη μία λεπτομέρεια ότι ο Οδυσσέας έκρυψε τα πράγματα που πήραν από τον Δόλωνα (αφού τον αποκεφάλισε ο Διομήδης) σε κάτι αρμυρίκια (465). Για να κλέψουν τα άλογα του Ρήσου που τους υπέδειξε ο Δόλωνας, ο Οδυσσέας έστειλε τον Διομήδη μπροστά να σφάζει και αυτός τους τραβούσε από το πόδι να μην εμποδίζουν τα πτώματα τη φυγή τους. Ο Διομήδης έσφαξε 12 Θράκες και το βασιλιά τους... Περιγράφεται η υποδοχή τους αφού πήραν τα άλογα (540) και ότι πλύθηκαν στη θάλασσα (572) πριν κάνουν λουτρό. 

Στη Λ (5) περιγράφεται το μαύρο καράβι του Οδυσσέα, αυτό που αναφέρεται και στην Οδύσσεια, ότι ήταν στο κέντρο των καραβιών και από την μία άκρη ήταν του Αίαντα, από την άλλη του Αχιλλέα. Στο 140 αναφέρεται πάλι το όνομα του Οδυσσέα ότι ο Τρώας Αντίμαχος ήθελε να τους σκοτώσουν με το Μενέλαο όταν μπήκαν στην πόλη της Τροίας- αυτό που αναφέρεται στη Γ από τον Αντήνορα δηλαδή. Στο 335 ο Οδυσσέα σκοτώνει Τρώες. Γενικά η Λ αναφέρεται και στον Αγαμέμνονα. Στο 400 ο Οδυσσέας μένει μόνος του μετά τον τραυματισμό του Διομήδη και απευθύνεται στον εαυτό του:

ὀχθήσας δ᾽ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν· 
ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι 
πληθὺν ταρβήσας· τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω 
μοῦνος· τοὺς δ᾽ ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε 
Κρονίων. 
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός; 
οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο, 
ὃς δέ κ᾽ ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ

Βαρυγκομώντας τότε μίλησε στην πέρφανη καρδιά του: 
«Τι θα γενώ; Κακό είναι, αλίμονο, μεγάλο, φοβισμένος 
να φύγω ομπρός τους, μα χειρότερο να σκοτωθώ εδώ πέρα 
μονάχος. Οι άλλοι Αργίτες σκόρπισαν από του Δία το χέρι. 
Όμως γιατί η καρδιά μου κάθεται και τ᾿ αναδεύει ετούτα; 
Το ξέρω, μοναχά οι λιγόκαρδοι ξεκόβουν απ᾿ τη μάχη' 
μα όποιου το λέει η καρδιά, στον πόλεμο πρεπό 'ναι να κρατήσει 
αδείλιαστος᾿ μπορεί και σκότωσε, μπορεί και τον σκότωσαν.» 

Ο Αίας μεταφέρει το σώμα του Αχιλλέα 
Τα χρειάστηκε που λέμε. Αφού σκοτώνει 6 ακόμα Τρώες που τον περικύκλωσαν έφαγε μια κονταριά στα πλευρά και τραυματίστηκε. Αφού σκότωσε αυτόν που τον πλήγωσε, έβγαλε το κοντάρι που τον πλήγωσε και προφανώς δε μπορούσε να κινηθεί. Φώναξε τρεις φορές και όσο πάλευε να σωθεί ήρθε ο Αίαντας και σκόρπισαν οι Τρώες. Ο Μενέλαος τον πήγε έως το αμάξι του (485) και τον έσωσε έτσι. Στη συνέχεια αναφέρεται ο χαμός που κάνει ο Αίαντας.
Στο υπόλοιπο της Ιλιάδας έως τους αγώνες για τον Πάτροκλο, ο Οδυσσέας αναφέρεται τραυματίας.
Η αυτοκτονία του Αίαντα 

Στη Ψ τέλος ο Οδυσσέας αγωνίζεται με τον Αίαντα στην πάλι και στο τρέξιμο. Γενικότερα η σχέση τους είναι λίγο περίεργη, κάτι που ξέρουμε εκτός των επών, ότι τσακώθηκαν για τα άρματα του Αχιλλέα και ο Αίαντας αυτοκτόνησε.

Συμπέρασμα 
Μέσα στην Ιλιάδα η προσωπικότητα του Οδυσσέα παρουσιάζεται πλήρης, και εάν σκεφτούμε ότι υπάρχει και η Οδύσσεια όπως και ότι υπήρχε η επικοινωνία του Οδυσσέα με το Μενέλαο, τον Νέστορα και άλλους πρωταγωνιστές, το να πεις ότι μάζεψε τις πληροφορίες και τις εμπλούτισε με μύθους δεν είναι και πολύ απίθανο. Ίσως να είναι και αυτονόητο.
Είναι ένας βασιλιάς, πολεμιστής, άνθρωπος, πανέξυπνος και παμπόνηρος. Δεν είναι αρχηγός λόγω Αγαμέμνονα και Αχιλλέα και δεν έβαλε την Ιλιάδα γύρω από τον ίδιο αλλά από την οργή του Αχιλλέα, δείχνοντας το χαρακτήρα όλων των συμπολεμιστών του, αποδεικνύοντας ότι όντως ήταν αυτά που πιστεύονται για αυτόν. 

Δεν υπάρχουν σχόλια: