21.4.14

Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης, Λιαντίνης;

Σημ. Ο τίτλος ΔΕΝ είναι αυτό που λέμε "δημοσιογραφικός" 

Όλοι έχουμε την απορία. Ο Λιαντίνης ήταν τελικά Φιλόσοφος; Παιδαγωγός; Ρήτορας; Ποιητής; Δάσκαλος; Ακαδημαϊκός; Όλα αυτά; Τίποτα από αυτά; Κάτι άλλο; 

 Έσπαγα αρκετό καιρό το κεφάλι μου προσπαθώντας να πατήσω κάπου και να συνδέσω κάτι με κάτι σε ότι διάβαζα.

Τα ερωτήματα 
Το πρώτο ερώτημα που μου είχε γεννηθεί, «γιατί το έκανε» απαντήθηκε εύκολα όταν διάβαζες τη Γκέμμα ή έβλεπες τις διαλέξεις του στο Youtube. Μιλούσε και για πράξη και είχε πει ξεκάθαρα ότι η φιλοσοφία είναι μελέτη θανάτου. Σαν αυτό που έλεγε ο Καμύ ότι ένα είναι το φιλοσοφικό ερώτημα, αν αξίζει ή όχι να ζούμε. Σαφέστατο. 
Απαντώντας το βασικό γιατί όμως κάτι μέσα μου έλεγε όχι δεν είναι ΜΟΝΟ αυτό. Είναι σίγουρα και κάτι άλλο που  θέλει να πει ο ποιητής. Ναι, αλλά τι όμως;;;
Μετά τη συνάντηση με τον αδερφό του Λιαντίνη που μου έδειξε τις σελίδες 166-167 της Γκέμμας και είδα το στέφανο του Κάλβου στο εξώφυλλο της Γκέμμας,σκέφτομαι ότι σίγουρα είναι κάτι παραπάνω... Μετά θυμήθηκα ότι στεφανώθηκαν τα αγάλματα του Λυκούργου και του Σολωμού, λέω το στεφάνι είναι ένα ωραίος οδηγός να προχωρήσει κανείς τη λύση του αινίγματος. Αλλά λέω φιλόσοφος είναι ο Λιαντίνης, νομοθέτης δεν ήταν. Που κολλάει ο Λυκούργος; Στο ότι πέθανε από ασιτία μόνος του για να είναι το έργο του παράδειγμα. Χρήσιμα και αυτά.

Στη συνέχεια σκέφτηκα αφού υπάρχει το στεφάνι πρέπει να δω με ποιους άλλους συνδέει το θάνατο στο έργο του. Εύκολο. Με τον Εμπεδοκλή που πήδηξε στην Αίτνα, τον Λυκούργο που πέθανε από ασιτία- χρησιμοποιώντας το «αποκαρτερήσεις» που λέει και στη Γκέμμα- και τον Οιδίποδα του Σοφοκλή και τον όρο «τραγικός». Συν ότι τα ονόματα αυτά Εμπεδοκλής, Οιδίποδας αλλά και ο Ηράκλειτος που μπορούσε να ήταν βασιλιάς αλλά δεν έγινε και αυτοεξορίστηκε και ο ίδιος,  επαναλαμβάνονται. 
Προσπαθούσα να παραλληλίσω και με άλλες μορφές το Λιαντίνη- με άλλους φιλοσόφους με παράλληλο τέλος, όπως ο Σωκράτης και ο Χριστός που δεν έγραψαν τίποτα οι ίδιοι.. και εκεί σκέφτηκα ότι χαρακτηρίζει τον ίδιο και ως ποιητή συχνά, μελετώντας και ποιητές.
Και διαβάζω έτοιμα εδώ κάποια αποσπάσματα που ξεχώρισαν κάποιοι αναγνώστες στο φόρουμ για το Λιαντίνη

Θα θυμίσω επίσης πως ο Λιαντίνης πρόβαλε ιδιαίτερα τη φράση του Καβάφη:
Παράθεση :
"Ο τεχνίτης, μια και θέτει το έργο του πάνω απ' όλα, οφείλει να καταστρέψει το άτομό του χάριν του έργου του." ΓΚΕΜΜΑ, σελ. 239
 
Χρήσιμο. Και μετά διαβάζω αυτό στο ίδιο φόρουμ, που είναι στην 165 της Γκέμμας:

Παράθεση :
"- Δε σε στεφανώνω, άρχοντα Σοφοκλή, με στεφάνι δάφνης, γιατί παράστησες το θάνατο του Οιδίποδα στον Κολωνό. Όφειλες ο ίδιος εσύ να πεθάνεις το θάνατο του Οιδίποδα στον Κολωνό!

- Δε σε στεφανώνω, κόμη
 Σολωμέ, γιατί τραγούδησες με τη δίκαιη λύρα την Έξοδο του Μεσολογγιού. Χρεώσταγες ο ίδιος εσύ να πηδήξεις στο χάσμα της Εξόδου. Με το σπαθί του αρχάγγελου στο χέρι να σκίσεις τη νύχτα, και να σφάξεις το σκοτάδι!"

Ε, λέω αυτό είναι!!
Ποιο δηλαδή; Γιατί να μην ισχύει η υπόθεση ότι ο Λιαντίνης έβλεπε τον εαυτό του ως ποιητή και η ποίηση που έγραψε (ή μήπως η τραγωδία που συνέθεσε;) είχαν τον ίδιο και ως δημιουργό αλλά και ως πρωταγωνιστή;;;;;  

Όλα εκεί καταλήγουν; 
Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι ο Νικολακάκος- Λιαντίνης έκανε και τον Σοφοκλή αλλά και τον Οιδίποδα, βλέπε σελ 153 στη Γκέμμα «Σύμφωνα με τη σύλληψη και το σχεδιασμό του Σοφοκλή η αόρατη πράξη θανάτου και το αόρατο ταξίδι θανάτου του Οιδίποδα είναι η στιγμή της Ανάληψής του στην ίδια τη ζωή». Έγραψε μια τραγωδία για τον ίδιο του τον εαυτό, ακολουθώντας ΟΛΑ όσα είχε διδάξει ο ίδιος, πηγαίνοντας ακόμα ένα βήμα πιο πέρα. …. Ποιο είναι αυτό είναι τεράστιο ερώτημα…. Και φυσικά κατάφερε να συνθέσει ένα έργο για τον εαυτό του, συνδυάζοντας όλα τα χαρακτηριστικά των προηγούμενων ποιητών, λογοτεχνών, προσώπων και ηρώων που αναφέρει.

Και πώς το επιβεβαιώνει κάποιος ότι πήρε ρόλο; Μα πηγαίνοντας στην αρχή της ιστορίας, να αλλάξει το όνομά του…. Όπως ο Οιδίπους επί Κολωνό, ο Νικολακάκος ονομάτισε τον εαυτό του Λιαντίνη, και  έφτιαξε το δικό του Κολωνό στη Λιαντίνα και τον Ταΰγετο.
Και για αυτό του φαινόταν μικρός ο Σοφοκλής (ο ποιος τώρα...) που δεν άξιζε το στεφάνι του, ούτε ο Σολωμός, ενώ για τον ίδιο του τον εαυτό το τοποθέτησε στο εξώφυλλο της Γκέμμας. Σαφώς και γνώριζε την αξία του. Θυμήθηκα τα λόγια του θείου του «έχω στο μυαλό μου κάτι μεγάλο» τους είχε πει όταν του γκρίνιαξαν που άλλαξε το επίθετό του σε Λιαντίνης, στα 1980. Διαβάζεις στη Γκέμμα το πώς βλέπει τον άνθρωπο πριν την περιπέτειά του με τον Πολύφημο στη σελ. 100  «Την περιπέτεια άρχισε ο Κανένας και τελείωσε ο Οδυσσέας».  

Δε ξέρω, θέλει τεράστια μελέτη το έργο του για να δούμε πώς δομείται με τον ίδιο πρωταγωνιστή και ποιητή… αλλά το σίγουρο είναι ότι υπάρχει ένα παζλ και καλούμαστε να ενώσουμε τα κομμάτια του. Και αυτό πιστεύω είναι το δώρο του. 

Για το Σωκράτη πρόσεξα πάλι ότι τον αναφέρει ως τραγικό στη Γκέμμα, σελ 86
«Ο Σωκράτης ήταν τραγικό πρόσωπο… […] ο αρχιτέκτονας της καταδίκης του Σωκράτη δεν ήταν η δικαστική πλάνη ενός λαού που δεν ήξερε. Αλλά η τραγική ιστορία ενός ανθρώπου που ήξερε. Ο φρόνιμος ένας μεταχειρίστηκε σαν εργαλείο τους άφρονες πολλούς….»
Που αλλού να πας και να προσπαθήσεις να συνδυάσεις… ότι συνδυάζει τμήματα της ελληνικής φιλοσοφίας στον ορισμό της τραγωδίας του Αριστοτέλη στα Ελληνικά (σελ 156) και πολύ παλιότερα (διάβασε πιο κάτω); Ή στο ίδιο έργο για την αττική τραγωδία και τους ήρωες της (σελ 130 κ.ε.); 3 αρχέτυπα διακρίνει, του Ορέστη, του Προμηθέα και του Οιδίποδα το τρίτο. Στη σελ 82 γράφει «είκοσι χρόνια δούλευε τους δύο Οιδίποδες ο Σοφοκλής, και πενήντα ο Γκαίτε τον Φάουστ». Αλήθεια πόσα χρόνια δούλευε τα δικά του έργα ο Λιαντίνης; Σίγουρα 1977-1997, το λέει στη Γκέμμα, δεύτερη σελίδα και 2-3 χρόνια μετά αλλάζει και το όνομά του... Άρα κάπου εκεί το είχε σκεφτεί. 

Τι έλεγε για την τραγική ποίηση; Το δράμα; Αντιγράφω από το έργο του για τις ελεγείες του Rilke, σελίδες 56-57.
«Της ελεγείας αδελφή απαρηγόρητη είναι η τραγική ποίηση. Εδώ ο ανθρώπινος πόνος σφυρηλατεί την εντολή και το μυστικό του πάνω στα ίχνη, τα οποία καθώς φεύγει αφήνει το κακό σαν νόμιμο συστατικό της φύσης προορισμένο να νοηματοδοτεί την αρμονία της. Η τραγωδία θεμελιώνει την τεχνική της, κατά το γνωστό ορισμό του Αριστοτέλη , πάνω στη μιμητική διαδικασία του κακού και του συνδρόμου πόνου- των παθημάτων κατά τη λέξη του ορισμού- τα οποία γεννιώνται στο φυσικό κόσμο σαν εκφάνσεις και αναγκαία ενεργήματα προορισμένα να σώζουν την τάξη του. Χωρίς αυτή την ταραχή- που πάντα τελειώνει στη σωτηρία- την κάθαρση του ορισμού- ο κόσμος θα διάσωζε την υπόστασή του, όπως εκείνα τα ταριχευμένα πτώματα της Αιγύπτου. Η τόλμη των ελλήνων να περικλείσουν στα ανθρώπινα όρια το δράμα του κοσμικού γεγονότος- μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, κατά τον ορισμό- θα ταν προσπάθεια ασεβής και ασύνετη, εάν δεν τη συνόδευε η φρικτή γνώση και δεν την εξιλέωνε η οδύνη, την οποία αναγκαία ανάλαβαν σαν αποτέλεσμα της φοβερής εμπειρίας του. Με τη γέννηση της τραγωδίας στην Ελλάδα η ανθρώπινη ψυχή επλάτυνε όσο και ο κόσμος. Ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν γειτόνεψε τόσο πολύ με το μυστικό της ζωής.» 

Και για την αττική τραγωδία στα Ελληνικά: Τα δύο λαμπρά παλικάρια που χορεύουν στο ηλύσιο φως ανασταίνουν το Διόνυσο και τον Απόλλωνα. Τους αρχαίους θεούς που με τα χημικά στοιχεία τους, το απολλώνειο και το διονυσιακό, γεννήσανε την αττική τραγωδία.

Η πιο σημαντική του πρόταση 
Πόσο εύκολα συνδέεται τώρα το ερώτημα στο οπισθόφυλλο της Γκέμμας, όπου γράφει το βιογραφικό του ήρωά του;
"Το ερώτημα που του τέθηκε στο δρόμο, κάτι σαν το αίνιγμα της Σφίγγας στις Θήβες, εστάθηκε το ακόλουθο: - Καθώς κοιτάς το μηδέν στα μάτια δύνεσαι να μην αποκαρτερήσεις; 
Αποκρίθηκε: - Ναι. "
Το ερώτημα - η πιο σημαντική του πρόταση δηλαδή- του έργου του -κάτι σαν το αίνιγμα της Σφίγγας που τέθηκε στον Οιδίποδα- ήταν όντως αυτή, άσχετα αν το δύνεσαι σημαίνει μπορείς ή γίνεται ή το αποκαρτερήσεις.... προς το παρόν πάντα δύσκολο να το εξηγήσεις ακριβώς. Αλλά δεν πειράζει, καταλαβαίνεις ότι βλέπει ο ίδιος τον εαυτό του σαν τον Οιδίποδα.

Συμπέρασμα;
Δε γνωρίζω ποιο το απολλώνειο και ποιο το διονυσιακό στοιχείο στο έργο του Λιαντίνη αυτή τη στιγμή. Το σίγουρο είναι ότι είναι ένα πολύ καλό ερώτημα. Αλλά η σημασία του έργου του αν αποδειχθεί και γίνει αποδεκτή η υπόθεση αυτή; Προσωπικά; Τον ανεβάζει μετά τον Αισχύλο, το Σοφοκλή και τον Ευριπίδη σε μία ισότιμη θέση ως τέταρτο τραγικό ποιητή, και αξία του έργου του ακόμα μεγαλύτερη, αφού ποιητής να γράψει με τον ίδιο θάνατό του δράμα δε ξέρω αν υπήρξε ποτέ στον κόσμο. Και θυμάμαι και τι είχε γράψει ο ίδιος για τον Καρυωτάκη και τους ποιητές που έγραψαν με το αίμα τους....

Επειδή με τραγωδία είμαι άσχετος και αρχέτυπα και όλα αυτά, δεν μπορώ να γράψω για να αποδείξω τίποτα περισσότερο. Κλείνω με κάτι άλλο που γράφει στη σελ 164, (πριν το σημείο που αναφέραμε ότι γράφει  γιατί δε στεφανώνει το Σοφοκλή), μία αποκάλυψη της ελληνική ποίηση ίσως, 

 «η εξήγηση που έδωσε ο Εμπεδοκλής στο θάνατο του Διγενή Ακρίτα τον οδήγησε στην πιο μεγάλη αποκάλυψη . Στην ελληνική Αποκάλυψη: Αποκάλυψε δηλαδή, πως οι ποιητές, η πιο υψηλή σάρκωση του ανθρώπινου είδους, δεν είναι οι φυτουργοί του όντος, αλλά οι ειδωλοποιοί του. Ότι δεν ιδρύουν τα αρχέτυπα, αλλά κατασκευάζουν τα παραδείγματα των αρχέτυπων. Τα έργα τους είναι από δεύτερο χέρι, και μαϊμούδες. Οι ποιητές δεν δημιουργούν πράγματα. Κατασκευάζουν τους ίσκιους των πραγμάτων. Αυτό βέβαια δεν αφαιρεί κεραία από την αξία τους. Πάντα τους απέχουν σε τιμή και ευγένεια σαράντα χιλιάδες λεύγες από όλους τους άλλους ανθρώπους. Οι αληθινοί ποιητές.» 

18.4.14

Λιαντίνα Λακωνίας

Η θέα από το σπίτι του Λιαντίνη
Είναι πολύ δύσκολο να προσπαθήσεις να γράψεις κάτι που σχετίζεται με το φαινόμενο Λιαντίνης ή Δημήτρης Νικολακάκος από τη Λιαντίνα Λακωνίας. Ένα χωριό που φτιάχτηκε από Σουλιώτες όπως λένε οι ίδιοι οι κάτοικοί του. Και από αυτό ακριβώς το σημείο θα ξεκινήσω και εγώ το παρόν κείμενο, χωρίς να ασχοληθώ με ότι μπορεί να βρει κάποιος ψάχνοντας στο google σχετικό.

Άφιξη στη Λιαντίνα
Επίσκεψη στη Λιαντίνα λοιπόν. Εκεί σε έναν από τους έρημους δρόμους του χωριού παρκάραμε και ήταν ένας κύριος και χαιρετηθήκαμε και του είπα ήρθαμε για το Λιαντίνη και αυτός χαμογέλασε. Μου λέει εγώ είμαι θείος του, όλα τα σπίτια είναι της οικογένειας (Νικολακάκου)- Νικολακάκος γεννήθηκε - το ξέρω (σιγά μην έχανα) του λέω, μου λέει έγινε ψιλο χαμός στο χωριό όταν αποφάσισε να αλλάξει το όνομά του μου λέει και μας μάζεψε και μας είπε ότι "το κάνω για το χωριό" αλλά τότε δεν κατάλαβε κανείς τίποτα συνέχισε. Και εδώ κολλάει το πρώτο ερώτημα:
στον Ταύγετο

Τι ήθελε να πει ο Λιαντίνης λοιπόν όχι με το έργο του (άλλη ιστορία αυτό) αλλά με τον (ανεξήγητο) θάνατό του;
έπινε και λίγο -
τη ζούσε τη ζωή του
Τρελό ερώτημα. Η ιστορία ξεκινά ίσως με την αλλαγή του ονόματός του. Να κάνει γνωστό το χωριό του, κάτι το οποίο, όπως και να το δεις το πέτυχε. Έγινε γνωστός και έκανε γνωστό και το χωριό του. Θα προσπαθήσω να αποφύγω τα ερωτήματα περί υστεροφημίας και αιώνιου στόχου των Ελλήνων, από τον Όμηρο με τον Αχιλλέα και τον Οδυσσέα και τον Αριστοτέλη και το Μέγα Αλέξανδρο γιατί θα ξεφύγω και θα μείνω στην επί τόπου επίσκεψη. Εξάλλου για να μιλήσεις για αυτά θες πολύ ... καιρό...


Αφού μιλήσαμε όρθιοι λοιπόν με το θείο του και μας έδειξε μερικές οικογενειακές παλιές φωτογραφίες μας πήγε στον αδερφό του το Γιώργο. Μετά από ένα λεπτό περπάτημα φτάσαμε στην πόρτα της αυλής του. Με το που μπεις αριστερά είχε την εξής πλάκα
με το που μπεις στον κήπο
αριστερά η δεύτερη πλάκα
που έφτιαξε και έφερε ένας φίλος,
την πρώτη την ζώστηκε
ο ίδιος ο φίλος
και την ανέβασε στον Ταύγετο
2 ώρες ανάβαση στην πλάτη 
η δεύτερη πλάκα στο βουνό 

Ντάξει για μένα δέος.














το γραφειάκι που διάβαζε ο Λιαντίνης



Η συνάντηση με τον αδερφό του
Η συνάντηση με τον αδερφό ήταν πολύ φιλική και συγκινητική στην αρχή, αφού κάτσαμε στο τραπέζι της κουζίνας και αρχίσαμε να μιλάμε για τον αδερφό του... Ξαφνικά σηκώθηκε πάνω και λέει ελάτε να δείτε που διάβαζε. Βγαίνουμε έξω και πάμε σε ένα δωματιάκι που χωρούσε ένα κρεβάτι, να ταν 3 επί 2 το δωμάτιο. Σε ένα γραφείο κάτι βιβλία του Λιαντίνη και μία φωτογραφία με το τι πάει να πει Έλληνας, από τα Ελληνικά, το έστειλε στην οικογένεια ένας φίλος από την Κρήτη. Έχει νόημα να διαβάσετε και το τι γράφει εκεί* (είπαμε εγώ δεν αναφέρω τίποτα από τη φιλοσοφία του εδώ)




Εκεί λοιπόν ενώ χάζευα αποσβολωμένος το δωμάτιο πιάνει τη Γκέμμα, γυρνάει στο οπισθόφυλλο και με ρωτάει: μπορείς να μου εξηγήσεις τι σημαίνει αυτό; Πιάνω το βιβλίο, το γυρνάω και διαβάζω την τελευταία πρόταση που μου έδειχνε:
Οπισθόφυλλο Γκέμμας
"Το ερώτημα που του τέθηκε στο δρόμο, κάτι σαν το αίνιγμα της Σφίγγας στις Θήβες, εστάθηκε το ακόλουθο: - Καθώς κοιτάς το μηδέν στα μάτια δύνεσαι να μην αποκαρτερήσεις; 
Αποκρίθηκε: - Ναι. "

Παγωτό εγώ, αφού δεν το είχα προσέξει ποτέ. Με ρωτάει με κάποια αγωνία ξέρεις τι σημαίνει το αποκαρτερήσεις; κρέμα εγώ γνώσεις αρχαίων φοβάσαι του λέω; όχι μου λέει, βλέπω το μαύρο βιβλίο πάνω στο γραφείο Σταματάκος ρωτάω, ναι μου λέει το έχει το παίρνω το ανοίγω και βλέπω "αποθνήσκω εξ ασιτίας εκούσια" (ή εκουσίως δε θυμάμαι). Η Γκέμμα σημειώνω είναι το τελευταίο του βιβλίο.
ο αδερφός του Λιαντίνη στο δωμάτιο του που διάβαζε 

Και τώρα ξεκινάει το καλό. Μάλλον όχι ακόμα, υπομονή. 
Με τον αδερφό του συζητήσαμε για τη ζωή του, ότι ήταν γλεντζές και του άρεσαν και οι γυναίκες, επίσης ας μη ξεχνάμε ότι ήταν καθηγητής πανεπιστημίου και σε μία πολύ καλή περίοδο (τότε).... πώς και έκανε αυτό του έκανε..; και το κατάλαβε και κανείς γιατί το έκανε; 

Ο Ταΰγετος
Ο Λιαντίνης βρέθηκε την τρίτη φορά που τον έψαχνε ο ξάδερφός του, που ο ίδιος αποκάλυψε και τη σπηλιά που βρέθηκε, χάρη σε ένα χάρτη που είχε, χρόνια μετά την εξαφάνισή του. Τράβηξα μία φωτογραφία από το βιβλίου του Αλικάκου (ελπίζω να λάβει αυτό ως διαφήμιση) που ήταν στο σπίτι δίπλα στην τηλεόραση και μου το έδειξε ο αδερφός του, με τη σπηλιά όπως βρέθηκε. Αυτή τη φωτογραφία δεν την είχα ξαναδεί. Δε θα τη δημοσιεύσω όμως. 
Στο τραπέζι

Μαζί του είχε μισό μπουκάλι κρασί, ένα κασετόφωνο, βρέθηκαν κάποια υπνωτικά, μία σύριγγα αχρησιμοποίητη όμως (εγώ πίστευα ότι την είχε χρησιμοποιήσει) και κάποια άλλα αντικείμενα. Σε σακούλα ήταν η Γκέμμα με σημειώσεις που ήταν αδύνατο να διαβαστούν και τα Ελληνικά του. 

Φιλοσόφησέ το 
Δε θα μπω σε λεπτομέρειες αστυνομικού μυθιστορήματος, απλά επανέρχομαι στο 2ο κύριο ερώτημα. 
Το αποκαρτερήσεις. Μία πολύ καλή απάντηση είναι εδώ 
Η σημασία του αρχαίου ρήματος αποκαρτερώ είναι «πεθαίνω εκουσίως, δηλαδή αυτοκτονώ και μάλιστα δια ασιτίας». Σου παραθέτω ενδεικτικά δύο παραδείγματα από τους Βίους Παράλληλους του Πλούταρχου. Το πρώτο αφορά στο θάνατο του Λυκούργου (Λυκούργος, κεφ. 29). «Ετελεύτησεν δε αποκαρτερήσας...= Αφήκε τον εαυτόν του να εξασθενήσει από την πείναν και απέθανε». Το δεύτερο πάλι από τον Πλούταρχο (Νουμάς, κεφ. 21). «...και ηττηθείς απεκαρτέρησεν = και ηττηθείς αυτοκτόνησε δι’ ασιτίας».Ο Λιαντίνης όμως τόσο στο γράμμα του όσο και στο οπισθόφυλλο της Γκέμμας γράφει «(γίνεται) δύνεσαι να μην αποκαρτερήσεις = μπορείς να μην αυτοκτονήσεις με ασιτία». (Αχ εκείνο το μην που δεν θέλουν να το δουν, γιατί τους χαλάει το σενάριο). Και τι απαντά λοιπόν σε αυτό το αίνιγμα. Ναι, δύναμαι.Όμως το ρήμα αποκαρτερώ έχει και μια μεταγενέστερη σημασία που σημαίνει δεν αντέχω άλλο. Με αυτή τη δεύτερη σημασία το χρησιμοποιεί ο Λιαντίνης στη Γκέμμα στη σελ. 42, όταν γράφει για τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του που είχαν βουλιάξει στο ηδονικό αποκάρωμα με την Κίρκη: «Ο Οδυσσέας αποκαρτέρησε κάπου» = δεν άντεξε άλλο και πήρε τα βουνά και τα όρη.Στη χρήση του ρήματος στην επιστολή και στη Γκέμμα ο Λιαντίνης παίζει και με αυτή τη δεύτερη ερμηνεία. Γιατί πλέον έχουμε δύο αρνήσεις που ισοδυναμούν με μία κατάφαση.

Χάος. Είναι γνωστό η μελέτη και η εκτίμηση του Λιαντίνη προς Σολωμό, Κάλβο, Εμπεδοκλή, Λυκούργο. Ο Εμπεδοκλής είναι ο φιλόσοφος που πήδηξε μέσα στην Αίτνα. Στη συζήτηση με τον αδερφό του μου λέει πήγαινε στην 166 της Γκέμμας και διάβασε. Στο τέλος του κεφαλαίου στην 167 ο Λιαντίνης γράφει: 

"...Η εικόνα του Αριστογείτονα Κάλβου ευρήκε τη δικαίωση που περίμενε: 
Επί το μέγα ερείπιον
η ελευθερία ολόρθη 
προσφέρει δύο στεφάνους
έν' από γήινα φύλλα
κι άλλον απ'άστρα ...... "

Ωραίο. Το εξώφυλλο της Γκέμμας είναι το στεφάνι του Βόρειου Στέφανου, Γκέμμα είναι το πιο φωτεινό αστέρι του. Ένα φαινόμενο (;) που συνδέει όλες τις προσωπικότητες της ζωής του; από που να ξεκινήσεις και που να τελειώσεις.... 
Επίλογος
Δε θα αναλύσω άλλα σε αυτό το ποστ, εξάλλου νιώθω πολύ μικρός και πολύ άσχετος να σχολιάσω το Λιαντίνη, μικρός όχι σε ηλικία (ή σε βάρος) αλλά σε σκέψη. Ο άνθρωπος αυτός όποιος και να ήταν ήταν αλλού. Για να κατανοήσεις το τι είπε, έγραψε και έκανε θέλεις χρόνια μελέτης, τα διπλά από όσα αφιέρωσε ο ίδιος και επίσης τα διπλά από όσο έκανε να γράψει τα βιβλία του για να τα διαβάσεις και να τα καταλάβεις (έχω διαβάσεις τη Γκέμμα 4-5 φορές και ξέρω ότι δεν ξέρω τίποτα). 

Το θετικό είναι ότι άρχισε να μεταφράζεται σε αγγλικά και ισπανικά. Αναρωτιέμαι αν μπορούν να αποδοθούν οι ομηρικές λέξεις που χρησιμοποιεί σε αυτές τις γλώσσες ή οι μεταφραστές πρέπει να δημιουργήσουν νέες λέξεις για να γίνει κατανοητό το νόημα του. Εδώ και στα ελληνικά δεν το καταλαβαίνουμε. Ο άνθρωπος αυτός ήταν επιπέδου παγκοσμίου και σίγουρα μία κάποια μέρα θα αναγνωριστεί. Υπομονή.

*Επειδή είδα ότι δε φαίνεται στη φωτό αντιγράφω το κείμενο που βρίσκεται στον πρόλογο των Ελληνικών:
"Να υπάρχεις Ελληνικός δηλώνει τέσσερες τρόπους συμπεριφοράς. Ότι δέχεσαι την αλήθεια που έρχεται μέσα από τη φύση- όχι την αλήθεια που φτιάχνει το μυαλό των ανθρώπων. Ότι ζεις σύμφωνα με την ηθική της γνώσης- όχι με την ηθική της δεισιδαιμονίας και των προλήψεων. Ότι αποθεώνεις την εμορφιά- γιατί η εμορφιά είναι δυνατή σαν τον νου σου και φθαρτή σαν τη σάρκα σου. 
Και κυρίως αυτό: ότι αγαπάς τον άνθρωπο. Πώς αλλιώς! ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό πλάσμα μέσα στο σύμπαν."

26.12.13

Τί Hellenic, τί Helvetic (ρεπούμπλικ)

Σίγουρα θα ακουστεί πολύ τρελό ως σύγκριση, αλλά δεν είναι και τόσο.
Γιατί η Ελβετία είναι Ελβετία όμως και γιατί η Ελλάδα Ελλάδα; Η απάντηση είναι α) στην παιδεία των ανθρώπων και β) στην πολιτική ως επιλογή μέλλοντος που θες.

Εισαγωγή 
Ελβετία είναι στο κέντρο της Ευρωπαϊκής ηπείρου, κρατούσε ουδετερότητα τελευταία, πέρασε από εμφυλίους, τη διέλυσαν οι Γάλλοι, οι άνθρωποι πάνε τα λεφτά τους στις τράπεζες της και απέκτησε ασφάλεια, υψηλό κόστος ζωής, 4 γλώσσες, μεταξύ των οποίων τη Ρομανσική (να την πω βλάχικη). Και πάει και μουντιάλ στη Βραζιλία.

Ελλάδα είναι στο κέντρο της Ευρωπαϊκής, Ασιατικής και Αφρικανικής ηπείρου, δεν κρατούσε εύκολα ουδετερότητα και πέρασε από εμφυλίους, τη διαλύσαμε μόνοι μας και οι άνθρωποι παίρνουν τα λεφτά από τις τράπεζες της, έχει πλέον χαμηλό κόστος ζωής και μία γλώσσα με διαλέκτους, σαρακατσάνους, βλάχους, νησιώτες, κρητικούς. Και αυτή πάει μουντιάλ στη Βραζιλία.

Το άλλο κοινό που είχαμε με την Ελβετία είναι η τοπική οργάνωση, η Ελβετία σε καντόνια, εμείς σε κοινότητες και δήμους (πριν τον Καλλικράτη που τα βίασαν πάλι). Μήπως η διαφορά πολύ πρόχειρα είναι στην εκπαίδευση;

Ελβετία και Καποδίστριας 
Από που να πιάσουμε τη σύνδεση; πολύ πρόσφατα, το 1809 ο Ioannes Antoniou Καποδίστριας (αυτόν που σκοτώσαμε, έτσι τον λένε οι δυτικοί) ως αποστολή του τσάρου Αλέξανδρου 'Α πήγε στην Ελβετία για να βοηθήσει τη χώρα να απεμπλακεί από την γαλλική κυριαρχία του Ναπολέοντα. Ενίσχυσε την ενότητα, την ανεξαρτησία και την ουδετερότητα και συνδημιούργησε το νέο σύνταγμα των 19 καντονιών με προσωπικά προσχέδια (δείτε εδώ στα γερμανικά).
Μετά τους πολέμους με τους Γάλλους, στην Ελβετία ήθελαν να εμπλακούν και οι Αυστριακοί με την υποστήριξη των Άγγλων (διαβάστε εδώ περισσότερα).
η προτομή του Καποδίστρια στο Ouchy
O Καποδίστριας θεωρείται ο φύλακας άγγελος του Καντονιού του Vaud, που τον έστειλε να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία του ο Τσάρος Αλέξανδρος, υπό την επιρροή του δασκάλου του Λα Χαρπ- (Frédéric-César de La Harpe). Ο Καποδίστριας υπερασπίστηκε τα συμφέροντα μια ενωμένης Ελβετίας και στο γνωστό συνέδριο της Βιέννης που επανασχεδιάζονταν η Ευρώπη (εναντίον Μέττερνιχ κτλ), και οι Ελβετοί δεν το ξέχασαν αυτό, αφιερώνοντας του μία προτομή πρόσφατα, στην πολύτιμη και ανιδιοτελή υπηρεσία του στη χώρα τους.

Ελλάδα και Καποδίστριας 
Ο Καποδίστριας λοιπόν στην Ελλάδα προσπάθησε να αναδιοργανώσει και την εκπαίδευση, (εκτός από την πατάτα) με την επιρροή των ιδεών των Pestalozzi and Fellenberg, που ήταν φίλοι του.
Στην Ελβετία λοιπόν και πριν έρθει στην Ελλάδα, ο Καποδίστριας επικοινώνησε με τον κυβερνήτη του καντονιού της Γενεύης, τον  Pictet de Rochemont και έδειξε ενδιαφέρον για τις μεθόδους των  Pestalozzi, Vehrli και του Fellenberg, μαθητή του πρώτου στο Hofwyl (Evangelidis, 1936: 131, Koukou, 1962: 13-14, Vakalopoulos, 1975: 29).
Ο Καποδίστριας ήθελε από τότε να μεταφέρει τις νέες εκπαιδευτικές μεθόδους στην Ελλάδα... Προσπάθησε να βάλει και Έλληνες μαθητές σε αυτά τα σχολεία. Για αυτό το λόγο ρώτησε τον Ελβετό φιλέλληνα Louis-Andre Gosse που είχε μείνει στην Ελλάδα να διαλέξει 6 ταλαντούχους Έλληνες για να παρακολουθήσουν μαθήματα στο Hofwyl δωρεάν. Εννοείται ότι ο ίδιος ο Fallenberg βοηθούσε πολύ τον Καποδίστρια.

Ο ίδιος ο Louis-Andre Gosse (που βοηθούσε ως γιατρός την επανάσταση στην Ελλάδα από το 1827 και μετά την απευλευθέρωση) άσκησε κριτική για τη μη σωστή εκπαίδευση που είχαν λάβει οι Έλληνες μαθητές. Ο Καποδίστριας όποτε επικοινωνούσε με τον Heynard - Ευνάρδο (που χρηματοδότησε και το Ευνάρδειο), επέμενε στις δύο βασικές αρχές, εργασία και πρωτοβάθμια εκπαίδευση.


Αλληλοδιδακτική μέθοδος 
Εκτός λοιπόν του ότι ίδρυσε σχολές στα πρότυπα των αγροτικών σχολών της Yverdon πρώτα και μετά του Hofwyl, ίδρυσε και ορφανοτροφεία στην επιστροφή του στην Ελλάδα με την αλληλοδιδακτική μέθοδο.

Στὶς 9 Μαρτίου 1829 ἔγιναν δεκτοὶ στὸ Ὀρφανοτροφεῖο τῆς Αἴγινας (στὸ πρῶτο δημόσιο ἐκπαιδευτικὸ ἵδρυμα) οἱ πρῶτοι τρόφιμοι.  Ἄξιο ἀναφορᾶς  εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τὰ 450 παιδιὰ ποὺ ἐκπαιδεύονταν κατὰ τὸ ἔτος 1830 στὸ  Ὀρφανοτροφεῖο τὰ περισσότερα διδάσκονταν τὴν ἀλληλοδιδακτικὴ μέθοδο ἀλλὰ καὶ μαθήματα ὅπως  τὴν ἀνάγνωση, τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ  γραμματεία, τὴν ἀριθμητικὴ, τὴν ἰχνογραφία, τὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσική,  τὴν ἱερὰ ἱστορία, τὴν κατήχηση, τὴ γεωγραφία καὶ τὴ γυμναστική.  Ὁ Καποδίστριας ἐπισκεπτόταν πολὺ συχνὰ τὸ  Ὀρφανοτροφεῖο γιὰ νὰ ἔχει ἐπίγνωση τῆς κατάστασης καὶ τῶν ὅποιων προβλημάτων ἀνέκυπταν σὲ αὐτό. Ἐπιπλέον φρόντισε πολλὲς φορὲς καὶ γιὰ τὴν ἐπαγγελματικὴ-προοπτικὴ τῶν τροφίμων. Τοὺς ἔστελνε μὲ ἔξοδα τοῦ κράτους νὰ σπουδάσουν κάποια τέχνη π.χ. ἀπὸ τὶς ἐπιστολές του γνωρίζουμε ὅτι ἔστελνε τροφίμους γιὰ νὰ διδαχτοῦν τὴν τέχνη τῆς χρυσοχοϊκῆς, σιδηρουργικῆς,  ξυλουργικῆς κλπ.


Ευνάρδειο στην Αίγινα, δωρεά του Ευνάρδου
Πολύ συνοπτικά (δείτε και εδώ αναλυτικά) λοιπόν, ο Καποδίστριας ίδρυσε το δευτεροβάθμιο πρότυπο σχολείο στην Αίγινα το 1830, το Κεντρικό σχολείο στην Αίγινα επίσης, τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων στο Ναύπλιο, τη Γεωργική Σχολή της Τίρυνθας στο Ναύπλιο, το 1831 λειτουργούσαν 121 σχολεία με 9.247 μαθητές.

Από τη μία δηλαδή πρόσεχε και την ανάγκη για εκπαίδευση της ελίτ, αλλά και την ανάγκη για το λαό εκείνη τη δεδομένη στιγμή της επανάστασης.

Επίλογος 
Τον Καποδίστρια λοιπόν που μιλούσε με την ελίτ της Ευρώπης, δημιούργησε το φιλελληνισμό στην Ευρώπη, και τα παράτησε όλα να έρθει στους πειναλέους όπως είπε ο ίδιος προ-παππούδες μας να προσφέρει, τον δολοφονήσαμε με τις φατρίες. Απλά να μην αναρωτιόμαστε το γιατί ΔΕ γίναμε Ελβετία. Όλα είναι θέμα επιλογών και φυσικά εκπαίδευσης. Εκεί προτομή, εδώ στο Ναύπλιο βεβήλωσαν το άγαλμά του. Και δεν είναι το μόνο....
από την προτομή στην Ελβετία

Κλείνοντας, κάθε χώρα έχει άλλες ανάγκες, και όπως αναφέρει ο Μακρυγιάννης για τον διπλωμάτη Καποδίστρια:  

Και φυσικά ο ίδιος ο Μαυρομιχάλης που τον δολοφόνησε ομολόγησε αργότερα 


Γιατί απλά Αν ποτέ, τότε θα.

Σημειώσεις 
*Παιδεύει. Τραγική Ειρωνεία θα έλεγε κάποιος.
Βρήκα αυτά για την εκπαίδευση και τον Καποδίστρια αλλά θέλουν χρόνο αρκετό για διάβασμα. 

8.12.13

Της πατρίδας μου "το Brand"

Σ.σ.:Πιο πολλές φωτογραφίες παρά κείμενο, άρα δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. 
Η ιδέα για το συγκεκριμένο πόστ ήταν από όταν είχα πάει στη Μάνη και είδα τη σημαία της και συνειδητοποίηση τη λέξη ΝΙΚΗ στην αρχή της πρότασης.

Πρόσφατα έπεσα πάνω στη σημαία της Κρήτης. Ούτε Νίκη, Ένωση.

ε και ξέροντας και το Ελευθερία ή Θάνατος στη σημαία της Φιλικής Εταιρείας,
λέω δε γίνεται θα γράψω κάτι να παπαρίσω ως συνήθως.

Ελευθερία, Ένωση ή Νίκη εναντίον Θανάτου; 

Σκέφτομαι αλλά μάλλον... ελάχιστη σημασία έχει πια.
(βασικά έψαξα να βρω και άλλες σημαίες από την Επανάσταση- διαβάστε και εδώ, εδώ, εδώ, εδώ)

Το βέβαιο είναι ότι σήμερα η αντίστοιχη σημαία είναι το μήλο της Apple. Δυστυχώς ή ευτυχώς τα έθνη-κράτη μας τέλειωσαν όπως τέλειωσαν οι ελληνικές πόλεις-κράτη με τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Σήμερα έχουμε κάτι αντίστοιχο. Ο αντίστοιχος χριστιανισμός δεν είναι ένα κίνημα αγάπης (τότε) αλλά κίνημα μίσους θα το έλεγα.. τέλος πάντων ας μείνουμε στο θέμα με τις σημαίες. Στη φωτό και άλλες επαναστατικές σημαίες σε διάφορα σχέδια:

Οι σημαίες ήταν πολύ δυνατά επικοινωνιακά ΠΟΛΕΜΙΚΑ σήματα. Πριν τα Brands όλα αυτά, όπως και πριν σινεμά της εποχής των προγόνων ήταν τα ομηρικά έπη και την εποχή της Επανάστασης του 1821 ήταν οι πίνακες ζωγραφικής. Όπως για το Ελευθερία Ή Θάνατος των Ψαρών
ήταν αυτός ο πίνακας του Ντελακρουά για την καταστροφή των Ψαρών το 1824 που βρίσκεται στο Λούβρο:
Οι Ψαριανοί "τήρησαν τις δεσμεύσεις" τους... και έτσι με κάτι τέτοια περιστατικά μας λυπήθηκαν οι ευρωπαίοι και μας έσωσαν από τους Οθωμανούς... λέμε τώρα.

Ένας επίσης πολύ δυνατός πίνακας για την εποχή- άσχετο ήταν η σχεδία της Μέδουσας του Ζερικώ για ένα τραγικό συμβάν το 1816 (δες λινκ),
ο πίνακας βρίσκεται επίσης στο Λούβρο, απέναντι από την Καταστροφή των Ψαρών. Φυσικά πιο γνωστός ο δεύτερος πίνακας στο ευρύ κοινό... Και δεν επεκτείνομαι άλλο στην ιστορία της σχεδίας.

Αφού πλέον δεν έχουμε έθνη και μόνο κάτι -τέλος πάντων- πιστεύουν στο έθνος ακόμα (προσωπικά πιστεύω στο Γένος) να δούμε πώς θα εκσυγχρονιστούμε. Και δεν εννοώ το Σημίτη και το ευρώ, ε;

Ποιος λοιπόν θα επέλεγε το θάνατο σήμερα για την ελευθερία του; 
Βαρύ το ερώτημα. Ποιος θα πέθαινε σήμερα για το κράτος/ χώρα/ έθνος/ γένος/ πατρίδα του; Ακόμα και όσοι κόπτονται αμφιβάλλω αν έδιναν και αυτό που φωνάζαμε στη θητεία "μέχρι τελευταίας ρανίδας του αίματός μου".... άντε καμιά αιμοδοσία για διήμερη τιμητική άδεια.

[Και με το Updated πρότυπο της σημαίας μας από τη σημαία της Βρετανικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών ποιος μας πιάνει! Να ξέρουμε και ποιος μας είχε αναλάβει μέχρι τον ΒΠΠ που μπήκαμε στο ΝΑΤΟ....

Δεν πιστεύω να πέθαινε κανείς για την apple, ε;]

15.11.13

Ομήρου Οδυσσέως Ιλιάδα;

Το ερώτημα 
Αφού έγραψα για την Οδύσσεια, είπα να περάσω και μία την Ιλιάδα. Η υπόθεση που μου γεννήθηκε (για αυτό και τη διάβασα βασικά) είναι ότι αν έγραψε ο Οδυσσέας την Οδύσσεια, ποιος θα έγραψε και την Ιλιάδα; μα φυσικά ο ίδιος. Ξεκίνησα την ανάγνωση λοιπόν από τη Μετάφραση του Καζαντζάκη- Κακριδή που τους πήρε 14 χρόνια (!!!). Εμένα ευτυχώς μου πήρε λίγα βράδια.

Η ειδική σχέση του Οδυσσέα με τους θεούς 
Ο Οδυσσέας κάνει από την αρχή αισθητή το ρόλο και την παρουσία του στη ραψωδία Α 311 όπου κυβερνά το καράβι που μεταφέρει τη Χρυσηίδα πίσω στον πατέρα της Χρύση, μετά το λοιμό που έριξε ο Απόλλωνας στους Αχαιούς να τους τιμωρήσει (Χρυση-ίδα).

[Μη ξεχνάμε ότι η Ιλιάδα αυτό διαπραγματεύται την οργή - μηνιν- του Αχιλλέα (ο Ἀχιλλεύς  «ἄχος» (αρσ.) (θλίψη, πόνος) και το «ἴλλω» (περιπλανιέμαι, τριγυρνώ) δηλαδή "αυτός που τριγυρίζει θλιμμένος". ή «ἄχος» και το «λεώς» (λαός), δηλαδή "αυτός που προκαλεί θλίψη ή και πόνο στο λαό", δηλαδή στους εχθρούς.) μετά από το περιστατικό που ο Αγαμέμνονας του πήρε την Βρισηίδα αφού έδωσε τη Χρυσηίδα πίσω. Γκομενοδουλειές και εγωισμοί η φάση δηλαδή.] 

Στη Β 169 αναφέρεται ότι η Αθηνά που κατεβαίνει από τον Όλυμπο με οδηγία της Ήρας να στείλει τους Αχαιούς στα καράβια, βρίσκει τον Οδυσσέα πρώτο στα καράβια. Η σχέση του με την Αθηνά  είναι φανερή και στην Ιλιάδα. Στη συνέχεια της Β αναφέρεται η επίθεση του στο Θερσίτη που αυθαδίαζε και στο τέλος τον δέρνει με το χρυσό ραβδί του (Β 244-265). Οι γύρω του γελούσαν που τον έδειρε και μπορούμε να πούμε ότι το ευχαριστήθηκαν.

Στον κατάλογο των πλοίων ο Οδυσσέας αναφέρεται με 12 πλοία, μεσαίο βασίλειο, με κόκκινο χρώμα.

Αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἦγε Κεφαλλῆνας μεγαθύμους, 
οἵ ῥ᾽ Ἰθάκην εἶχον καὶ Νήριτον εἰνοσίφυλλον 
καὶ Κροκύλει᾽ ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα τρηχεῖαν,
οἵ τε Ζάκυνθον ἔχον ἠδ᾽ οἳ Σάμον ἀμφενέμοντο,  
635 οἵ τ᾽ ἤπειρον ἔχον ἠδ᾽ ἀντιπέραι᾽ ἐνέμοντο· 
τῶν μὲν Ὀδυσσεὺς ἦρχε Διὶ μῆτιν ἀτάλαντος·
τῷ δ᾽ ἅμα νῆες ἕποντο δυώδεκα μιλτοπάρῃοι. 


και η μετάφραση 
 Ο Οδυσσέας πάλι οδηγούσε τους γενναίους Κεφαλλήνες, που είχαν την Ιθάκη και το πυκνόφυλλο Νήριτο, και ζούσαν στα Κροκύλεια και στην τραχιά Αιγίλιπα, και αυτούς που είχαν τη Ζάκυνθο και αυτούς που κατοικούσαν στη Σάμο, και αυτούς που είχαν τη στεριά και αυτούς που κατοικούσαν αντίπερα. Σ᾿ αυτούς αρχηγός ήταν ο Οδυσσέας ο ίσος με το Δία στη σύνεση, και μαζί μ᾿ αυτόν ακολουθούσαν δώδεκα καράβια με κοκκινοβαμμένα τα πλευρά τους.

Περιγραφή του ίδιου του Οδυσσέα 
Στη Γ 191 ο Οδυσσέας όπως τους βλέπει η Ελένη και ο Πρίαμος περιγράφεται ως κοντύτερος από τον Αγαμέμνονα αλλά και με πλάτες και στήθος, ενώ επιθεωρεί το στρατό. Ο φίλος του Πρίαμου Αντήνορας ακούγοντάς τη αναφέρει ότι ο Οδυσσέας και ο Μενέλαος είχαν μιλήσει σε μία σύναξη των Τρώων παλιότερα και ότι ο Οδυσσέας ήταν πιο αρχοντικός από το Μενέλαο. Αναφέρει ότι ο Μενέλαος ήταν μεν νεότερος από τον Οδυσσέα αλλά ότι αν και ο Οδυσσέας στεκόταν τελείως ακίνητος, και τον πέρναγες για χαζό, όταν μιλούσε τα λόγια του ήταν πυκνά σαν τις νιφάδες του χιονιού, τονίζοντας την ευφράδεια λόγου του, όπως φυσικά και στην Οδύσσεια. Η αναφορά κρατάει ως το στίχο 224.

Ο Οδυσσέας στη μάχη 
Στη Δ (335- 365) αναφέρεται ένα περιστατικό που ο Οδυσσέας δεν είχε μπει στη μάχη και του την είπε ο Αγαμέμνονας και ο Οδυσσέας του απάντησε και ο Αγαμέμνονας πήρε το λόγο του πίσω, δείχνοντας το σεβασμό, σε αντίθεση με τον Αχιλλέα, αφού ο Αγαμέμνονας δε σέβονταν και κανέναν ιδιαίτερα.
Στη Δ 490 περιγράφεται ότι σκοτώνεται ένας σύντροφος του Οδυσσέα ο Λευκός, με κονταριά στα
Ο Διομήδης και ο Γλαύκος
ανταλλάσσουν δώρα 
αχαμνά και ο Οδυσσέας σκοτώνει το νόθο γιο του Πρίαμου το Δημοκόοντα με το δικό του κοντάρι.
Η Ε είναι γενικά αφιερωμένη στο Διομήδη, έναν άνθρωπο που ο Οδυσσέας τα πήγαινε πολύ καλά και προστάτευε επίσης η θεά Αθηνά. Στο 670 ο Οδυσσέας σκοτώνει Λυκιώτες επειδή τσαντίστηκε που είδε νεκρό τον Τληπόλεμο από τον Σαρπηδόνα.
Στην Η έχουμε τη μονομαχία του Έκτορα με τον Αίαντα, όπου οι τοπ Αχαιοί (και ο Οδυσσέας εννοείται) προσφέρονται να μονομαχήσουν με τον Έκτορα και ρίχνουν κλήρο (ο Νέστορας) για το ποιος θα τον πολεμήσει και το κείμενο αφήνει να εννοηθεί ότι ήταν στημένο να κληρωθεί ο Αίαντας (Αἴας < αἰάζω (αναστενάζω, θρηνώ), "αυτός που θρηνεί"). Ισόπαλη η μονομαχία και αντάλλαξαν δώρα. 

Ο Οδυσσέας εκτελεί ειδικές αποστολές 
Εκτός από την αγορά των Τρώων και την αποστολή της Χρυσηίδας στον πατέρα της, ο Οδυσσέας είναι αυτό που λέμε στο μπάσκετ all around player. Κάνει τα πάντα. 
Στη Ι λοιπόν ο Οδυσσέας (169) πάει μαζί με τον Φοίνικα και τον Αίαντα αντιπρόσωποι στον Αχιλλέα να τον πείσουν να έρθει στη μάχη, μιας που στη Θ οι Αχαιοί τον ήπιαν με θέλημα το Δία που ικανοποιεί τη μήνι του Αχιλλέα (έστειλε τη μάνα του στο Δία αυτός). Στο 180 πάλι φαίνεται ο ειδικός ρόλος του Οδυσσέα αφού ο Νέστορας του γνέφει ιδιαιτέρως.

Κάτι άσχετο στην Ι: ο δάσκαλος του Αχιλλέα Φοίνικας αναφέρει στο 447 ότι έφυγε από την Ελλάδα - που σημαίνει τη Στερεά Ελλάδα. Στο 478 την αναφέρει πάλι ότι τη διασχίζει για να φτάσει στη Φθία (από την Ευρυτανία που τον είχε κάνει ο Πηλέας βασιλιά στους Δόλοπες? το διάβασα στη wikipedia αυτό). Στον 657 όταν έφυγαν αναφέρεται ότι ο Οδυσσέας προηγούνταν του Αίαντα που γύρισαν πίσω. Δε μιλούσαν μεταξύ τους; ποιος ξέρει.

Στην Κ ο Διομήδης και ο Οδυσσέας μπήκαν μέσα στην Τροία, αφού συζητούσαν οι Αχαιοί για δολιοφθορά στους Τρώες και ήθελε να πάει ο Διομήδης.

ἤθελε δ᾽ ὁ τλήμων Ὀδυσεὺς καταδῦναι ὅμιλον 
Τρώων· αἰεὶ γάρ οἱ ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἐτόλμα. 

δηλαδή (231-232) ψηνόταν ο άνθρωπος
και το 'θελε κι ο καρτερόψυχος κρυφά Οδυσσέας στ᾿ ασκέρι 
των Τρωών να μπει᾿ τι πάντα ορέγουνταν τον κίντυνο η καρδιά του.

Ο Διομήδης επέλεξε σύντροφο τον Οδυσσέα (πάλι τον ξεχωρίζει το έπος) και περιγράφεται και ο εξοπλισμός τους αναλυτικά αρκετά στη συνέχεια, και το κράνος του Οδυσσέα (261).

Οι Τρώες είχαν στείλει το Δόλωνα, που οι 2 τους τον αντιλήφθηκαν. Αφού κρύφτηκαν έπιασαν το Δόλωνα και στην ανάκριση
τὸν δ᾽ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς· Αχνογελώντας ο πολύτεχνος του απάντησε Οδυσσέας

Τώρα αν λέγαμε ότι κάποιος τον πήρε φωτογραφία; Εύκολα. 

Μενέλαος και Πάτροκλος
Άλλη μία λεπτομέρεια ότι ο Οδυσσέας έκρυψε τα πράγματα που πήραν από τον Δόλωνα (αφού τον αποκεφάλισε ο Διομήδης) σε κάτι αρμυρίκια (465). Για να κλέψουν τα άλογα του Ρήσου που τους υπέδειξε ο Δόλωνας, ο Οδυσσέας έστειλε τον Διομήδη μπροστά να σφάζει και αυτός τους τραβούσε από το πόδι να μην εμποδίζουν τα πτώματα τη φυγή τους. Ο Διομήδης έσφαξε 12 Θράκες και το βασιλιά τους... Περιγράφεται η υποδοχή τους αφού πήραν τα άλογα (540) και ότι πλύθηκαν στη θάλασσα (572) πριν κάνουν λουτρό. 

Στη Λ (5) περιγράφεται το μαύρο καράβι του Οδυσσέα, αυτό που αναφέρεται και στην Οδύσσεια, ότι ήταν στο κέντρο των καραβιών και από την μία άκρη ήταν του Αίαντα, από την άλλη του Αχιλλέα. Στο 140 αναφέρεται πάλι το όνομα του Οδυσσέα ότι ο Τρώας Αντίμαχος ήθελε να τους σκοτώσουν με το Μενέλαο όταν μπήκαν στην πόλη της Τροίας- αυτό που αναφέρεται στη Γ από τον Αντήνορα δηλαδή. Στο 335 ο Οδυσσέα σκοτώνει Τρώες. Γενικά η Λ αναφέρεται και στον Αγαμέμνονα. Στο 400 ο Οδυσσέας μένει μόνος του μετά τον τραυματισμό του Διομήδη και απευθύνεται στον εαυτό του:

ὀχθήσας δ᾽ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν· 
ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι 
πληθὺν ταρβήσας· τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω 
μοῦνος· τοὺς δ᾽ ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε 
Κρονίων. 
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός; 
οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο, 
ὃς δέ κ᾽ ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ

Βαρυγκομώντας τότε μίλησε στην πέρφανη καρδιά του: 
«Τι θα γενώ; Κακό είναι, αλίμονο, μεγάλο, φοβισμένος 
να φύγω ομπρός τους, μα χειρότερο να σκοτωθώ εδώ πέρα 
μονάχος. Οι άλλοι Αργίτες σκόρπισαν από του Δία το χέρι. 
Όμως γιατί η καρδιά μου κάθεται και τ᾿ αναδεύει ετούτα; 
Το ξέρω, μοναχά οι λιγόκαρδοι ξεκόβουν απ᾿ τη μάχη' 
μα όποιου το λέει η καρδιά, στον πόλεμο πρεπό 'ναι να κρατήσει 
αδείλιαστος᾿ μπορεί και σκότωσε, μπορεί και τον σκότωσαν.» 

Ο Αίας μεταφέρει το σώμα του Αχιλλέα 
Τα χρειάστηκε που λέμε. Αφού σκοτώνει 6 ακόμα Τρώες που τον περικύκλωσαν έφαγε μια κονταριά στα πλευρά και τραυματίστηκε. Αφού σκότωσε αυτόν που τον πλήγωσε, έβγαλε το κοντάρι που τον πλήγωσε και προφανώς δε μπορούσε να κινηθεί. Φώναξε τρεις φορές και όσο πάλευε να σωθεί ήρθε ο Αίαντας και σκόρπισαν οι Τρώες. Ο Μενέλαος τον πήγε έως το αμάξι του (485) και τον έσωσε έτσι. Στη συνέχεια αναφέρεται ο χαμός που κάνει ο Αίαντας.
Στο υπόλοιπο της Ιλιάδας έως τους αγώνες για τον Πάτροκλο, ο Οδυσσέας αναφέρεται τραυματίας.
Η αυτοκτονία του Αίαντα 

Στη Ψ τέλος ο Οδυσσέας αγωνίζεται με τον Αίαντα στην πάλι και στο τρέξιμο. Γενικότερα η σχέση τους είναι λίγο περίεργη, κάτι που ξέρουμε εκτός των επών, ότι τσακώθηκαν για τα άρματα του Αχιλλέα και ο Αίαντας αυτοκτόνησε.

Συμπέρασμα 
Μέσα στην Ιλιάδα η προσωπικότητα του Οδυσσέα παρουσιάζεται πλήρης, και εάν σκεφτούμε ότι υπάρχει και η Οδύσσεια όπως και ότι υπήρχε η επικοινωνία του Οδυσσέα με το Μενέλαο, τον Νέστορα και άλλους πρωταγωνιστές, το να πεις ότι μάζεψε τις πληροφορίες και τις εμπλούτισε με μύθους δεν είναι και πολύ απίθανο. Ίσως να είναι και αυτονόητο.
Είναι ένας βασιλιάς, πολεμιστής, άνθρωπος, πανέξυπνος και παμπόνηρος. Δεν είναι αρχηγός λόγω Αγαμέμνονα και Αχιλλέα και δεν έβαλε την Ιλιάδα γύρω από τον ίδιο αλλά από την οργή του Αχιλλέα, δείχνοντας το χαρακτήρα όλων των συμπολεμιστών του, αποδεικνύοντας ότι όντως ήταν αυτά που πιστεύονται για αυτόν.